Buppan
Buppan (物販) betekent “verkoop van goederen” (dus niet van diensten), vaak tijdens of rond events. Over het algemeen zijn er 2 soorten: mae-buppan (前物販), wat voor een show plaatsvindt, en shuuengo buppan (終演後物販), wat na een show plaatsvindt. Hier kopen fans direct bij de groep cd’s, chekitickets, fotosets en andere goods.
Center
Het lid dat op de belangrijkste plek vooraan staat in een groeps- of songopstelling, meestal de performer die visueel het meest benadrukt wordt. Sommige groepen hebben een vaste center idol, vaak de leider, maar niet alle groepen werken met dat systeem. Meestal verschilt de center idol per nummer, maar niet altijd, dat hangt van de groep af. Het kan ook gebeuren dat 1 idol onbedoeld de center wordt, gewoon omdat zij meer lines krijgt dan de rest.
Cheki
Een instantfoto, meestal genomen met een idol op een event en vaak daarna gesigneerd. Je kunt vaak kiezen tussen een solo cheki, waarbij alleen de idol op de foto staat, of een duo cheki, waarbij jullie samen poseren voor de cheki. Na het maken van de cheki krijg je nog 1 of 2 minuten om met de idol te praten. Er zijn ook online cheki-events waarbij het signeren gelivestreamd wordt en de cheki naar je wordt opgestuurd. Ik raad iedereen aan om een cheki te nemen, het is een leuke ervaring en idols zijn oprecht aardige mensen, maar zorg wel dat je Japans klaar is!
Chekikai
Een speciaal event of tijdslot voor cheki-sessies, soms gehouden na een live en soms los georganiseerd.
Chijo idol
Chijo idol (地上アイドル), of aboveground idols, zijn meer mainstream idolgroepen. De term zelf wordt niet heel vaak gebruikt, het is meer een tegenhanger van chika idols. Als underground idols bestaan, impliceert dat natuurlijk dat aboveground idols ook bestaan, toch? Denk bij mainstream idolgroepen aan Fruit Zipper, CUTIE STREET en CANDY TUNE.
Chika idol
Chika idol (地下アイドル), of underground idols, zijn meestal idols en groepen die werken in kleinere venues en meer onafhankelijke scenes buiten de grootste mainstreamsystemen. Wat een idolgroep precies underground maakt, staat niet vast. Groepen als BISH en AKB48 begonnen bijvoorbeeld als chika idols, maar werden later alsnog heel groot en passen inmiddels niet echt meer binnen het stereotype chika idol-sceneplaatje.
DD
DD staat voor Dare Demo Daisuki (誰でも大好き), wat “ik hou van iedereen” betekent. Het beschrijft een fan die niet één enkele oshi heeft en enthousiast meerdere idols of groepen tegelijk support. De term wordt soms liefkozend gebruikt en soms juist wat kritischer, afhankelijk van de fancommunity. Het tegenovergestelde van een tan-oshi.
Furicopy
Furicopy (振りコピ) is het nadoen van de officiële danschoreografie van een nummer tijdens een liveoptreden. Fans die aan furicopy doen leren de armbewegingen en danspassen uit muziekvideo’s of livebeelden en voeren die samen met de idols uit tijdens concerten. Dit is echt voor de toegewijde fans, en het is geweldig om in het echt te zien!
Goods
De algemene term voor officiële merchandise zoals fotosets, keychains, badges, handdoeken, kleding en andere eventitems.
Gradol
Afkorting van gravure idol. Gravure idols zijn modellen en mediapersoonlijkheden die vooral bekendstaan om gravure fotoshoots, en niet om standaard activiteiten als idolgroepsperformer.
Graduation
De term die wordt gebruikt wanneer een idol een groep verlaat, vaak gebracht als een belangrijk afscheid in plaats van een normaal vertrek. Een graduation gaat vaak gepaard met een officiële graduation ceremony waarbij de idol haar laatste liveoptreden doet. Graduation-aankondigingen worden op social media geplaatst, meestal op X, en beginnen met de gevreesde woorden “お知らせ”, wat “aankondiging” betekent. Voor idolfans is dit echt nachtmerriemateriaal, want die woorden kunnen gaan over iets onschuldigs zoals een uitgestelde liveshow of een idol die die dag ziek is, maar ook over je oshi die graduate, of zelfs de groep die disbandt. Vreselijk.
Gravure
Een stijl van Japanse glamourmodellenfotografie, gericht op fotoshoots, fotoboeken en tijdschriftenspreads. Het varieert van vrij bescheiden tot expliciet, afhankelijk van het model en de productie. Binnen idolcultuur is het relevant omdat sommige idols in beide werelden actief zijn: ze performen in groepen en doen daarnaast ook gravurewerk, en sommigen stappen na hun graduation volledig over naar gravure. Het is een legitiem onderdeel van de bredere idolindustrie en het is goed om te begrijpen zonder er meer gewicht aan te hangen dan nodig is.
Hako-oshi
Hako-oshi (箱推し) betekent dat je een hele groep support in plaats van één specifiek lid. Een hako-oshi-fan koopt tickets en merchandise om de groep als geheel te supporten en heeft niet één duidelijke favoriet. De term verwijst letterlijk naar de “box” (箱) van de groep, in plaats van naar één persoon daarbinnen.
Handshake Event
Een handshake event (握手会, akushukai) is een fanmeetingformat waarbij supporters in de rij staan om kort handen te schudden en een paar woorden te wisselen met hun favoriete idol of groepsleden. Handshake events worden sterk geassocieerd met grote idolgroepen zoals AKB48 en zijn vaak gekoppeld aan cd-aankoopacties. Ze vormen een direct contactmoment tussen idol en fan.
Idol
Een performer in Japanse stijl die wordt gepromoot via persoonlijkheid, imago, band met fans en liveactiviteiten, als soloact of als onderdeel van een groep. Wat een idol onderscheidt van een gewone popartiest is de nadruk op nabijheid met fans: je kunt ze na een show ontmoeten, een cheki nemen, een minuutje praten. Het zijn geen onbereikbare sterren, maar performers met wie je echt kunt interacten. Idolgroepen kunnen variëren van enorme mainstreamacts die in arena’s optreden tot kleine onafhankelijke groepen die in keldervenues voor een handvol toegewijde fans staan. Er is wel een idol voor bijna elke denkbare smaak.
Idolcore
Een door fans gebruikte genreterm voor muziek die idolperformance combineert met zwaardere stijlen zoals hardcore, metalcore of luide rock.
Ita-bag
Een tas vol merch van de favoriete idol of het favoriete personage van een fan, bedoeld om in het openbaar zichtbaar je toewijding te laten zien. De term “Ita” komt van het Japanse woord voor “au” of pijn, “痛”. Dat betekent niet dat de tas letterlijk pijnlijk is, maar meer dat de tas als cringe wordt gezien. Otaku hebben de term “Ita” weer teruggepakt en er hun eigen ding van gemaakt. Andere voorbeelden zijn “Ita-cars”, auto’s met anime girls erop gewrapt, en dat is eigenlijk gewoon heel cool. Niets om je voor te schamen, misschien ben je cringe maar je bent vrij. Natuurlijk hoef je geen ita-bags te maken als je dat niet wilt.
Kaiwai
Een scene, kring of community rond een gedeelde interesse, zoals een specifiek idolgenre of een bepaalde fancultuur.
Kami-oshi
Je absolute nummer één favoriet; de oshi die je boven alle anderen support.
Kawaiicore
Een stijlterm voor muziek of visuals die schattige esthetiek combineren met luidere, donkerdere of chaotischere sounds en presentatie.
Leader
Het lid dat officieel is aangewezen als leider van de groep, meestal met een zichtbare rol in introducties, coördinatie of het publiek vertegenwoordigen van de groep.
Mix
Een vaste chant die fans op bepaalde momenten tijdens een nummer uitvoeren, meestal tijdens instrumentale stukken of vlak voordat de zang begint. De standaard mix opent met “Yossha ikuzo!” gevolgd door een snelle reeks calls. Verschillende groepen hebben hun eigen variaties en sommige nummers hebben member-specifieke mixes. De mix leren voor de nummers van je oshi hoort erbij als je een echt goed livepublieklid wilt worden, en wanneer een publiek het synchroon doet geeft dat een energie aan de show die je nergens anders krijgt.
One-man live
Een concert dat volledig wordt gedragen door één groep of artiest, zonder het multi-groupformat dat vaak voorkomt bij idol-events.
Oricon
Een groot Japans chart- en entertainmentrankingmerk dat wordt gebruikt om verkoopcijfers, chartnoteringen en zichtbaarheid binnen de industrie bij te houden.
Oshi
De idol, het lid of de groep die jij het meest support. Oshi komt van het werkwoord osu (推す), wat “pushen” of “aanraden” betekent; jouw oshi is degene die jij anderen zou aanraden als iemand die support waard is. Het gaat verder dan iemand gewoon leuk vinden. Een oshi is iemand in wiens succes je actief investeert, emotioneel en vaak ook financieel. Je volgt hun updates, gaat naar hun lives, koopt hun releases. Voor veel fans wordt hun oshi een echte bron van motivatie en comfort in het dagelijks leven.
Oshi-hen
Je belangrijkste oshi veranderen van de ene idol of het ene lid naar een andere. Wordt soms voor de grap “vreemdgaan” genoemd, maar dat is allemaal met een knipoog.
Oshikatsu
De activiteiten die horen bij het actief supporten van je oshi. Hun muziek streamen, naar lives gaan, merchandise kopen, stemmen in campagnes, over ze posten online, meedoen aan verjaardagprojecten, het valt er allemaal onder. Het is minder een hobby en meer een levensstijl, iets dat je opbouwt rond de dingen die jou blij maken. De term werd in Japan mainstream in de late jaren 2010 en heeft zich sindsdien veel verder verspreid dan alleen idolfandom, ook naar anime, gaming en algemene popcultuur. Voor meer informatie, lees mijn oshikatsu-gids voor nieuwe idolfans
Oshimen
Een oudere term voor je favoriete lid, vooral geassocieerd met fandom rond grote idolgroepen.
Penlight
Een handlampje voor concerten dat fans gebruiken om een lid of groep te supporten, vaak in de toegewezen kleur van dat lid.
Pinchike
Slang voor jonge fans of fans die regels breken, en wordt binnen idolfancultuur meestal kritisch gebruikt. Voorbeelden van pinchike zijn fans die het podium proberen op te klimmen, idols proberen aan te raken, of om persoonlijke informatie van idols vragen. Ander regelbrekend gedrag is dronken zijn en mensen lastigvallen, of proberen een moshpit te starten terwijl dat niet toegestaan is (sommige groepen staan moshen wel toe). Wees geen pinchike, gedraag je gewoon.
Senbatsu
Geselecteerde leden die gekozen zijn om mee te doen aan een specifieke single, lineup of promotionele unit.
Taiban
Een live-event waarbij meerdere groepen op dezelfde line-up optreden, veelvoorkomend in underground en alternatieve idolscenes.
Tan-oshi
Precies één idol supporten als je enige echte hoofdfavoriet. Dit betekent dat al je oshikatsu-activiteiten gericht zijn op 1 idol, en op niemand anders: je juicht alleen voor haar, je koopt alleen merch waar zij op staat, je staat alleen in de rij voor cheki’s met haar. Dit is het exacte tegenovergestelde van DD.
Tōtoi
Een uitdrukking die wordt gebruikt wanneer iets zo kostbaar, ontroerend of emotioneel mooi voelt dat het je overweldigt.
Two-man live
Een concert met twee hoofdacts die samen de line-up delen.
Uchiwa
Een uchiwa is een platte handwaaier die vaak wordt gebruikt bij oshikatsu om steun te tonen aan of de aandacht te trekken van je oshi. De waaier is vaak handgemaakt en versierd met glitter, kant en stickers. Fans plaatsen ook foto’s op de waaier of schrijven berichten of verzoeken voor hun oshi. Verzoeken kunnen poses voor foto’s bevatten, zoals “knipoog” of “hartje”, of gewoon acties zoals zwaaien of wijzen. Hoewel deze waaiers vaak handgemaakt zijn, bestaan er ook officiële uchiwa en die kunnen soms als merchandise worden gekocht. Eenvoudige uchiwa zijn ook te koop bij 100-yen winkels.
Wota
Een term voor een toegewijde idolfan. Het is een afkorting van “wotaku”, wat weer een subcultuur is binnen de “otaku”-cultuur, een term die in Japan wordt gebruikt voor iemand die supererg in iets zit, zoals anime, games, treinen, of in dit geval idols. Wota is iets wat ik persoonlijk nog nooit in het Japans heb gehoord; Japanners noemen zichzelf vaak gewoon otaku, maar ik denk dat dit per fanbase kan verschillen. Luister naar wat de Japanners binnen die fanbase gebruiken en pas je daarop aan.
Wotagei
Een stijl van energieke fanperformance die tijdens idol lives samen met de muziek wordt gedaan, met snelle armbewegingen, draaien, springen en gechoreografeerde callpatronen. Het is ontstaan binnen idol livecultuur als een manier voor fans om actief mee te doen in plaats van alleen maar te kijken. Wotagei kan er van buitenaf intens uitzien, want dat is het ook, maar binnen de community is het een echte kunstvorm. Vooral bij underground en rock idol-shows is een publiek dat goed wotagei doet net zo goed onderdeel van de performance als de idols op het podium.
